Kilka słów na temat PAAS

Posted: 01/10/2013 in Artyści polscy w Ameryce, Galerie, PAAS, Stowarzyszenia i grupy artystyczne, Uncategorized

Kilka słów na temat PAAS, „Vector Polonii”, nr 39 (50), 29/09/2013.

Zaproszenie na wystawę Ryszarda Horowitza, w galerii PAAS, 1992.

Zaproszenie na wystawę Ryszarda Horowitza, w galerii PAAS, 1992.

Był rok 1986. Nowy Jork. Na spotkanie przy 155 Noble Street przybyła grupa młodych polskich artystów. Nikt z nich nie przypuszczał, że bierze udział w niezwykle ważnym wydarzeniu.

Wspominane, zwykłe zebranie w sprawie działań dla Polonii Amerykańskiej zorganizował poeta i agent ubezpieczeniowy Tadeusz Chabrowski. Planował zorganizowanie klubu szachowego, może brydżowego… Spotkanie przerodziło się w pełną werwy debatę, w wyniku której  powołano do życia Polish American Artists Society, czyli Stowarzyszenie Artystów Polskich w Ameryce.

PAAS, na początku był niewielkim klubem plastyka. Szybko stał się profesjonalnym stowarzyszeniem. Obecnie uznawane jest za pierwszą na terenie Stanów Zjednoczonych, profesjonalną organizację polonijną założoną przez artystów dla artystów. Posiadało własne logo, statut oraz zarząd, na czele którego przez wiele lat stał rzeźbiarz i marszand W. Andrzej Kenda. Członkowie byli kwalifikowani po złożeniu wniosku przez specjalną Komisję, płacili comiesięczne składki i byli zobowiązani działać na rzecz organizacji. Oczywiście warunki te niekiedy dopasowywano do możliwości zgłaszających się osób.

Do stowarzyszenia, w najlepszym okresie istnienia, należało ponad 80 artystów. Zrzeszenie skupiało w swych szeregach plastyków, Polaków i Amerykanów polskiego pochodzenia, głównie tych, którzy wyemigrowali z kraju pod koniec lat 70. i na początku 80. XX wieku. Byli to malarze, rzeźbiarze, ilustratorzy, fotograficy, performerzy. Wiele nazwisk z listy PAAS jest dzisiaj znanych i szanowanych, i to nie tylko na kartach polskiej historii sztuki. Wśród nich wymienić należy takich artystów jak: Ryszard Anuszkiewicz, Andrzej Baranowski, Janusz Bąkowski, Anna Białobroda, Andrzej Czeczot, Zbigniew Dłubak, Marek Grygiel, Ryszard Horowitz, Janusz Kapusta, Jerzy Kubina, Roman Kujawa, Bartek Małysa, Stanisław Młodożeniec, Adam Niklewicz, Rafał Olbiński, Tomasz Olbiński, Barbara Paciorek-Paleta, Tadeusz Parzygnat, Jagoda Przybylak, Julian Stańczak, Stasys, Leszek Szurkowski, Andrzej SETA Szczepaniec, Leszek Świstak, Lubomir Tomaszewski, M. Krzysztof Zacharow, Krzysztof Zarębski, Hanna Zawa-Cywińska i wielu, wielu innych.

Jacek Gulla przed wejściem do galerii PAASu.

Jacek Gulla przed wejściem do galerii PAASu.

Organizacja działała od 1987 do 1995 roku, głównie na terenie Nowego Jorku. Statutowym celem organizacji było umożliwienie przybywającym na Nowy Kontynent polskim artystom zaistnienia w nowych warunkach. Dlatego też PAAS koncentrował się zwłaszcza na działaniach promocyjno-sprzedażowych. Przez lata działalności zorganizowano 121 wystaw na terenie własnej galerii, która zajmowała niewielkie pomieszczenie w budynku przy 19 Irving Place na Manhattanie, które artyści otrzymali w dzierżawę od Stowarzyszenia Weteranów Polskich w Ameryce. Poza tym członkowie PAAS brali udział w licznych: konkursach, festiwalach, aukcjach i imprezach okazjonalnych inicjowanych także przez inne organizacje amerykańskie.

Wśród ważniejszych wydarzeń odnotować należy: wystawę w miejskiej Galerii Arsenał znajdującej się w Central Parku; IX doroczne Artexpo w Nowym Jorku; ekspozycję w Del Bello Gallery w Toronto; spotkanie z burmistrzem Edwardem Kochem w jego rezydencji Grace Mansion (zjawili się na nim różni polscy artyści, w tym: Michał Urbaniak, Urszula Dudziak, Janusz Głowacki, a także niektórzy członkowie PAAS-u); udział w wystawie w PEMEX Gallery w Mexico City; czy też wyłączne prawo do zaprojektowania „Medali Wolności” będących nagrodą przyznawaną przez burmistrza Nowego Jorku Eda Kocha w ramach „The Mayor’s Liberty Awards”. Organizacja posiadała wielu przyjaciół i sponsorów, a każda inicjatywa podejmowana przez zrzeszenie, spotykała się z dużym zainteresowaniem wśród polonii i nie tylko. O wydarzeniach z życia PAAS informował m. in. „The New York Times”.

Fotografik Bartek Małysa wspominał, że było to jedyne miejsce, w którym coś się działo, dlatego też „nie pasowało nie brać udziału w PAAS”. Artystka i członkini zarządu Krystyna Spisak-Madejczyk określała stowarzyszenie mianem „rodziny zastępczej”. W jej sercu organizacja zapisała się jako najważniejsze miejsce spotkań, przezwyciężania samotności emigracyjnej, jako źródło motywacji twórczej. „Ktoś, kto przez całe lata nie robił nic nagle zaczynał tworzyć. […] było to jedyne miejsce na ziemi, gdzie można był poczuć się jak wśród swoich” – przekonywała rzeźbiarka.

Członkowie PAAS podczas Irving Place Festival, 1987.

Członkowie PAAS podczas Irving Place Festival, 1987.

W 1995 roku, mimo wspaniałych inicjatyw i wyników organizacja zawiesiła działalność. Istniała 10 lat. Powodów było wiele. Jednym z najważniejszym, który pchnął władze PAAS do podjęcia ostatecznej decyzji, stało się wymówienie lokalu przy 19 Irving Place. Samo stowarzyszenie jest organizacją nadal istniejącą, gdyż nie zostało skreślone z rejestru, niemniej jednak zawiesiło w zupełności czynną działalność.

PAAS zaginął w nowojorskim tyglu kipiącym niekończącymi się wydarzeniami i inicjatywami, ulotnił się w mrokach historii. Nie jest znany w szerszych kręgach amerykańskich, a w Polsce rzadko można spotkać osobę, która o PAAS choćby słyszała. Bezsprzecznie Stowarzyszenie odcisnęło ślad w dziejach polskich organizacji emigracyjnych. Wspaniale wpisało się w polityczną sytuację Polski lat 80. Głównie w sprawy dotyczące stosunków, jakie panowały wówczas w Ameryce, a dotyczyły kontaktów, pomocy i serdeczności, z jaką spotykała się ówczesna Polonia w Stanach Zjednoczonych.

Zobacz i zaprenumeruj „Vector Polonii” – http://vectorpolonii.com/

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s