Vector Polonii

Vector Polonii

Człowiek multimedialny, “Vector Polonii”, nr 41 (52), 13/10/2013.

Duże okno w studiu pełnym stołów. Za jednym z nich siedzi uzbrojony w okulary i pędzel wybitny polski wszechartysta – Jan Sawka. Ilustrator, malarz, scenograf, eseista, ale i twórca wielkich aranżacji multimedialnych… Rozpoznawany na całym nieomal świecie. Zmarł rok temu. Jesienno-zimową porą w Newark w USA, zorganizowane zostały: wystawa oraz dodatkowe inicjatywy poświęcone twórczości i osobie artysty.

Człowiek niezwykły

Jan Sawka, ze względu na liczne umiejętności i zainteresowania, nazywany był „artystą renesansowym”. Lista dokonań jakie miał na koncie jest niezwykle długa. Nie ogranicza się ona jedynie do indywidualnych wystaw, pokazów w ważnych miejscach, czy światowych kolekcji. Można również znaleźć na niej wiele symboli uznania, w postaci nagród i wyróżnień.

Artysta ukończył architekturę na Politechnice Wrocławskiej oraz malarstwo i grafikę na Państwowej Wyższej Szkole Sztuk Plastycznych we Wrocławiu. Tworzył: plakaty, okładki płyt, książki, obrazy, scenografie, projekty architektoniczne, pokazy multimedialne, happeningi, sztuki teatralne, pisał eseje.

Pomijając szczegóły biograficzne, pochylić się należy nad kilkoma subiektywnie ciekawymi osiągnięciami artysty. Jan Sawka, jako jeden z pierwszych, korzystał ze stypendium Centrum Pompidou w Paryżu. Przez wiele lat ilustrował „The New York Times”. Pod koniec lat 80 zaprojektował i zrealizował monumentalną scenografię używaną na koncertach, popularnego wówczas, zespołu The Grateful Dead. Był również twórcą pokazu multimedialnego związanego z 40-leciem NASA w Houston w Teksasie. Stworzył wówczas „Skypower”. Z wykorzystaniem: światła laserów i pirotechniki oraz nieba i przecinających go wieżowców, powstały – jak sam opisywał – „kinetyczne  obrazy spektaklu, skupiającego się na sukcesach NASA w eksploracji kosmosu”. W Museum of Modern Art w Nowym Jorku jego plakat „Exodus” pokazywany był jako jeden z reprezentujących Polską Szkołę Plakatu. Niezwykłym był także projekt „Pomnika Pokoju w Jerozolimie”. Choć nie został zrealizowany, zdobył m. in. nagrodę American Institute of Architects (AIA). Makieta i szkice przygotowane przez artystę ukazywały „las cienkich białych prętów, każdy mający w górze symbol judaizmu, chrześcijaństwa i islamu”, które wyrastały „z tej przesiąkniętej krwią ziemi”, jak pisał o wizji artysta.

Człowiek kolorowy

Jan Sawka tworzył według własnych zasad. Jego dzieła, to czysty strumień wypływający z wnętrza. „Jestem pewien, że wiem, dlaczego i co maluję. To coś jakby uczucie ciepła w głowie, na wpół gotowa odpowiedź czeka. Lecz kiedy przychodzi do jej wyciągnięcia, Mój Boże, to nie jest takie łatwe” – przyznawał artysta.

Elena Millie nazwała go „wizjonerem naszych czasów”, a Jack Garfein  człowiekiem z „bombą pełną energii”. Tadeusz Nyczek pisał o plakatach Jana Sawki, iż były „fajerwerkami dowcipu, znakomitymi pomysłami o wielu nieraz podtekstach, anegdotami nie tylko do oglądania, ale i czytania, niekoniecznie w sensie dosłownym”.

Sam artysta upatrywał w środkach wykorzystywanych w swojej twórczości, możliwości komunikacji i współdziałania z różnymi ludźmi w celu rozwoju i rozbudowy kultury. „Widzę, projektowanie, architekturę i sztukę jako jedną, silną mieszaninę idei, zasad i wyzwań. Nie tylko, aby móc tworzyć nową przestrzeń, kolor i obrazy przeznaczone dla ludzi, ale także po to aby używać tego magicznego zestawu do pracy z: muzykami, aktorami, pisarzami, tancerzami i wszystkimi kreatywnymi typami budującymi KULTURĘ, niezależnie od religii, granic, systemów…” – pisał o swojej sztuce.

Był artystą wielobarwnym. Zafascynowanym kolorem i światłem, które grają w jego dziełach niezwykle ważną rolę. To z ich pomocą wydobywał z ciemności kształty. Najczęściej były to postaci i twarze ludzkie, ale też wytwory człowieczej ręki, jak: krzesła, książki, otwarty karton mleka… Eklektycznie połączone płaszczyzny pasów, tęczowych barw, przestrzenie i wertykalne formy tworzyły najróżniejsze działa sygnowane przez artystę. Był mistrzem zwielokrotnienia, dzięki któremu dodawał poruszanym problemom znaczenia.

„Postać siedząca, obserwuje projekcję swojego życia”, to jeden z cytatów opisujących stworzone przez Jana Sawkę, dla japońskiego teatru Art Tower Mito, dzieła do sztuki „Eyes” z 1993 roku. Ta postać człowieka, to wierny towarzysz twórczości artysty. Obecnie można z nią obcować w Newark w Gallery Aferro.

Człowiek zwykły

Wystawa nosząca tytuł „Reflections on Everyman: The Work of Jan Sawka” to retrospektywa przygotowana przez  Evonne M. Davis i Hannę M. Sawkę. Ekspozycja odbywa się w Gallery Aferro w Newark, od 12 września do 14 grudnia 2013 roku.

Na ekspozycji zaprezentowane zostały zarówno obrazy, jak i plakaty oraz rzeźby wykonane przez artystę. Kuratorki wystawy tłumaczą jej tytuł i koncepcję słabością artysty do przedstawiania człowieka zwykłego – „Everymana”. Upatrują jej źródeł zarówno w biografii artysty – jego ojciec był więźniem politycznym, a sam artysta został zmuszony do emigracji – jak również w umiłowaniu Jana Sawki do wolności i braku podziałów. To symbol poetyckiej wrażliwości twórcy na drugiego człowieka.

Oprócz katalogu towarzyszącego wystawie, organizatorzy zadbali o popularyzację osoby artysty poprzez zaaranżowanie kilku dodatkowych wydarzeń. Dwukrotnie (19 listopada i 9 grudnia) w galerii, odbędą się pokazy ostatniego z projektów artysty „The Voyage”. Jest to multimedialny spektakl, którego pilot w 2003 roku nagrodzony został Złotym Medalem na 4. Międzynarodowym Biennale Sztuki Współczesnej we Florencji. Ponadto, 16 grudnia, na terenie Paul Robeson Galleries na Rutgers University w Newark, odbędzie się sympozjum na temat twórczości Jana Sawki.

Wspominana wystawa, to niezwykła okazja do zapoznania się z tak różnorodną i barwną twórczością wybitnego polskiego artysty. Niech stanie się obowiązkowym punktem na szlaku wszystkich podróżników wyruszających w tegoroczną jesień.

Reflections on Everyman: The Work of Jan Sawka”
12 września –14 grudnia, 2013
Gallery Aferro
73 Market St, Newark, NJ
http://www.aferro.org

Advertisements

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s