Helena Modrzejewska, fotografia aktorki. Zbiory Muzeum Polskiego w Ameryce, Chicago. Foto. ARS.

Helena Modrzejewska, fotografia aktorki. Zbiory Muzeum Polskiego w Ameryce, Chicago. Foto. ARS.

Modrzejewska, „Vector Polonii”, nr 47 (58), 24/11/2013.

Stworzyła własną, nieśmiertelną legendę. Na talentach, urodzie i tytanicznej pracy zbudowała wielką, międzynarodową karierę. Była wybitną aktorką, niekwestionowaną artystką, ale i żoną, matką, ciotką.           

Helena Modrzejewska przyszła na świat w Krakowie, w 12 dniu października 1840 roku. Jej matka – Józefa Bendowa z domu Misel – wcześnie osierocona, szybko wyszła za mąż za Szymona Bendę. Starszy od niej o 30 lat wybranek z zawodu był kupcem. Po jego śmierci Józefa związała się z Michałem Opidem, który pracował w Senacie Rzeczypospolitej Krakowskiej, zajmował się tłumaczeniami, był studentem filologii i gimnazjalnym nauczycielem. Który z wymienionych panów był ojcem Heleny, nie wiadomo.

Rodzina Józefy Bendowej była liczna. Jak podawał krakowski spis ludności z 1847 roku – wspominany prze biografa artystki Józefa Szczublewskiego – miała ona sześcioro dzieci: Józefa Szymona Bendę, Jana Szymona Bendę, Feliksa Bendę, Helenę Mizel późniejszą Modrzejewską, Józefę Mizel oraz Adolfa. Dzieci wykazywały rozliczne talenty, głównie muzyczne i aktorskie. Synowie z pierwszego małżeństwa, podobnie jak Modrzejewska, grali w teatrze. Jeden z nich – Szymon – był kompozytorem, nauczycielem i grajkiem.

Kostiumy i pamiątki po Helenie Modrzejewskiej. Zbiory Muzeum Polskiego w Ameryce, Chicago. Foto. ARS.

Kostiumy i pamiątki po Helenie Modrzejewskiej. Zbiory Muzeum Polskiego w Ameryce, Chicago. Foto. ARS.

Początki kariery na deskach teatru Helena odnotowała na polskich prowincjach. Debiut przypadł podczas występów w Bochni. Później pojawiła się m. in. w: Nowym Sączu, Przemyślu, Rzeszowie. Nazwisko jakim się posługiwała był to pseudonim sceniczny, którego autorem był Gustaw Zimajer. Życiowy partner aktorki. Z nim to miała dwójkę dzieci. Jedno z nich, córeczka, zmarła w dzieciństwie. Natomiast drugie – ukochany syn Rudolf – został wybitnym konstruktorem.

W dalszej karierze aktorka grywała przed publicznością: we Lwowie, Stanisławowie,  Czerniowcach. W 1865 roku powróciła do rodzinnego miasta. W Krakowie występowała w teatrze pod dyrekcją Stanisława Koźmiana. Jak pisał recenzent „Kuriera Warszawskiego” –„przedstawiła się od razu jako artystka, z jaką niełatwo spotkać się i na scenach wielkich stolic, artystka, która przy pracy i pod światłym kierownictwem stanąć może w rzędzie pierwszych. Natura była jej bardzo szczodrą matką: dała jej w wysokim stopniu wszystko, czego artystka koniecznie potrzebuje; dała jej oprócz pięknej powierzchowności, postaci i głosu, najważniejszy dar przenikliwości artystycznej”. Z Krakowa przeniosła się do Warszawy, gdzie odniosła największy sukces. Zyskała kontrakt z Warszawskimi Teatrami Rządowymi i stała się wielką gwiazdą. Tutaj grywała swojego ukochanego Szekspira. Tylko w Warszawie wystąpiła w jego sztukach prawie 100 razy.

Maska przedstawiająca głowę Heleny Modrzejewskiej, autorstwa jej bratanka W. T. Bendy. Zbiory Muzeum Polskiego w Ameryce, Chicago. Foto. ARS.

Maska przedstawiająca głowę Heleny Modrzejewskiej, autorstwa jej bratanka W. T. Bendy. Zbiory Muzeum Polskiego w Ameryce, Chicago. Foto. ARS.

Prywatnie Modrzejewska związała się z ziemianinem Karolem Chłapowskim. Wraz z nim i synem wyjechała do Ameryki. Przebywała w Stanach od listopada 1876 roku, gdzie jej kariera z dnia na dzień nabierała tempa. Niedługo po swoim przyjeździe na nowy kontynent, aktorka wzięła udział w pierwszym profesjonalnym przesłuchaniu do California Theatre w San Francisco. Dostała rolę, dzięki czemu drzwi do amerykańskiej kariery stanęły przed nią otworem. W prasie ukazały się określenia „prawdziwe objawienie”, czy porównania do Sarah Bernhardt. Henryk Sienkiewicz napisał, iż wzięła Amerykę szturmem. Wtedy też artystka zaczęła występować pod uproszczoną wersją nazwiska – jako Modjeska.

Jej postać i nazwisko ukazywały się na cygarach, pudełkach z zapałkami, mydłach i perfumach. Suknie czy kapelusze, które nosiła były ponoć odwzorowywane przez inne kobiety. Artystka podróżowała po Ameryce z szerokim wachlarzem repertuaru, pojawiała się również w Europie. Często występowała w Polsce. W 1883 roku otrzymała amerykańskie obywatelstwo. Pod koniec lat 80 XIX wieku zaczęła tworzenie własnej rezydencji. „Drzewa dębowe, rwące potoki, palmy, węże a nawet lwy, oczywiście lwy kalifornijskie, tzn. pumy” – pisała o swojej posiadłości w Arden artystka. Z teatrem pożegnała się na stałe w 1907 roku.

Zmarła w Kalifornii, 8 kwietnia 1909 roku. Jej prochy spoczęły w grobie matki, na cmentarzu Rakowickim w Krakowie.

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s