Arcykapłan wieku żelaza* – Rudolf Modjeski

Posted: 06/12/2013 in Artykuły prasowe, Artyści polscy w Ameryce, Vector Polonii
Ralph_Modjeski_1

Rudolf Modrzejewski. Foto. zbiory P. Obst.

«Arcykapłan wieku żelaza»*, “Vector Polonii”, 30/11/2013

Z wyróżnieniem ukończył studia w Państwowej Szkole Dróg i Mostów w Paryżu. Stał się jednym z najważniejszych konstruktorów XX wieku. Jego wiedza, pomysłowość, talent i odwaga widniały w  projektach 40 mostów, łączących brzegi największych rzek Ameryki.

Ucieczki i porwania. Pierwszą ucieczkę Rudolf Modrzejewski odnotował jeszcze w łonie matki. Przyszedł na świat w Bochni. Tam, aby uniknąć skandalu, wyjechali z Krakowa jego rodzice. Był 1861 r. Jego matką była słynna polska aktorka – Helena Modrzejewska. Ojcem Gustaw Zimajer, od którego to mając zaledwie trzy lata chłopiec uciekł (został porwany). Tym razem, to matka wywiozła go z Czerniowiec, gdzie grywała w prowadzonym przez Zimajera teatrze. W ten sposób chciała uwolnić się od kurateli i niechcianego już związku z dotychczasowym partnerem. Rozłąka nie trwała długo. Kilka lat później Zimajer uprowadził chłopca bawiącego się w teatralnej garderobie matki. Walki o odzyskanie dziecka trwały lata. W końcu udało się go wykupić. Matka uzyskała wyłączne prawo do opieki nad „Dolciem” i do używania nazwiska Modrzejewska. Syn nie zrywa jednak kontaktu z ojcem. Ostatnią życiową „ucieczką” był wyjazd do Stanów Zjednoczonych.

DSCN0222

Foto. P. Obst.

Ameryka. Jak wspomina J. Głomb, z inicjatywą wyprawy wyszedł piętnastoletni Rudolf. Jego marzeniem było zobaczyć wystawę światową, przygotowaną w r. 1876 w Filadelfii. Pierwszy przystanek – Nowy Jork. Wraz z matka i jej mężem Karolem Chłapowskim, przybył tam statkiem „Donau”. Od tego momentu dla wszystkich rozpoczął się wspaniały, nowy rozdział życia. Helena uprościła nazwisko, zmieniając je na „Modjeska” i zdobyła nieśmiertelną sławę jako „gwiazda dwóch kontynentów”. Syn, jako Ralph Modjeski (Modjeska), zyska sławę za sprawą mostów. Studia inżynieryjne podjął w Paryżu. Za drugim podejściem (4 na liście 25 kandydatów) przyjęty został do prestiżowej szkoły – Ecole Nationale des Ponts et Chauseés. Dyplom inżyniera budownictwa lądowego uzyskał z wyróżnieniem. Po zakończeniu nauki wrócił do Stanów Zjednoczonych. Tam ożenił się z Felicją Bendówną, córką przyrodniego brata matki. Był ojcem trójki dzieci: Feliksa, Maryli i Karola. Zmarł 26 czerwca 1940 r., w Los Angeles. Miał 79 lat.

DSCN0226

Foto. P. Obst.

Dodać dwa brzegi. Karierę konstruktora rozpoczął w biurze budowy mostu kolejowego nad Missouri, w Omaha. W ten sposób dostał się pod kuratelę inżyniera George’a Morrisona, zwanego w Ameryce „ojcem budownictwa mostowego”. W 1893 r. Modjeski otrzymał pierwszy, najważniejszy w życiu kontrakt, który stał się przepustką do dalszej kariery. Miał zaprojektować i nadzorować budowę (istniejącego do dziś) mostu w Rock Island, nad rzeką Missisipi. „Wszyscy [inspektorzy] jednomyślnie uznali, że Dolcia plan i wykonanie stoją w pierwszym rzędzie inżynierskich robót, a jego portret ukazał się w gazetach” – pisała z dumą matka. Zbudował prawie 40 mostów na największych rzekach Ameryki Północnej, w tym: Quebec Railway w Kanadzie, Benjamin Franklin Bridge w Filadelfii, Ambassador Bridge w Detroit, San Francisco-Oakland Bay Bridge oraz łączący dwa państwa – Blue Water Bridge, rozpinający się między USA i Kanadą.

DSCN0233

Foto. P. Obst.

Prekursor. Ralph Modjeski, jako pierwszy w USA, stworzył podręcznik z zestawem przykładów mostów stalowych, o różnej rozpiętości przęseł. Jako pierwszy w mostownictwie na wielką skalę zastosował beton, czy stal krzemową. Jako pierwszy opracował i stosował metodę badania mostów wiszących z uwzględnieniem stanów deformacji… Zyskał uznanie jako konstruktor mostów wiszących, zwłaszcza po budowie Benjamin Franklin Bridge. Jego uczniem był Joseph B. Strauss, twórca mostu Golden Gate w San Francisco. Firma, którą założył istnieje do dziś, jako „Modjeski & Masters”. Biograf konstruktora, Józef Głomb, pisał: „Zawdzięczamy mu postęp w światowym mostownictwie, a wiadomo, jaki wielki wpływ ma to na przemiany i rozwój w innych dziedzinach inżynierii budowlanej”, a co za tym idzie na rozwój innych aspektów życia.

* Tytuł artykułu cytowany za J. Głombem.

Dziękuję p. Peterowi Obst za pomoc i przesłane liczne fotografie mostów autorstwa Ralpha Modjeskiego oraz zgodę na ich opublikowanie na łamach „Vectora Polonii” oraz w niniejszym blogu.

W „Vectorze Polonii” jedna z fotografii została błędnie podpisana za co przepraszam. Zamiast „SF-Oakland Bay”  powinien być „Ben Franklin” w Filadelfii.

Advertisements

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s