topolski02

Feliks Topolski, foto. Colin Davey (1968), kolekcja prywatna Mieczysław „Mietko” Rudek.

Iluzjonista kreski, fotoreporter rysunku, soczysty pisarz życia. Warszawski londyńczyk – Feliks Topolski. Życie spędził z ołówkiem w ręku podróżując po całym świecie. Na dłużej zatrzymała go jedynie Wielka Brytania i to „pod mostem”.

Przystanek narodziny

Całe życie Topolski był ulubieńcem losu, który nie szczędził mu fantastycznych przygód i obdarowywał szczęśliwymi trafami. Pojawił się w Warszawie 17 sierpnia 1907 roku, jako jedyne dziecko aktora Edwarda Topolskiego i Stanisławy Drutowskiej.

Artystyczną edukację zaczął od studiów na Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie, w pracowni Tadeusza Pruszkowskiego. „Mam pisać o ‹Pruszu›, spłaszczyć ‹Grubasa›, 100 kilo żywotności ogromnej, Światowida zainteresowań, trójwymiarowca niezaprzeczonego – na flądrę kartki papieru” – tak o mistrzu pisał w autobiografii. Pruszkowskiemu zawdzięczał wiele. On to odkrył talent w młodym chłopcu, sekundował mu i pomagał.

Artysta obracał się w środowisku warszawskiej bohemy. W 1932 roku założył grupę artystyczną noszącą nazwę – Loża Wolnomalarska. W latach 30, na zaproszenie Jana Lechonia, publikował rysunki i karykatury w satyrycznym piśmie „Cyrulik Warszawski”. Pod koniec studiów na ASP wyprawił się w podróż po Europie, zwiedzając m. in. Włochy i Niemcy. Był to pierwszy punk w jego życiorysie obieżyświata.

DSC03561

Topolski Century, foto. Mieczysław „Mietko” Rudek.

Przystanek persony

W połowie lat 30 Topolski zaczął szybować po londyńskim niebie. Pierwszą artystyczną misją powierzoną twórcy, była rola korespondenta „Wiadomości Literackich”, który miał wykonać cykl rysunków z obchodów jubileuszowych króla Jerzego V.

Szybko nawiązywał kontakty, które owocowały licznymi zleceniami, najczęściej uwieńczonymi sukcesami. Otrzymał m. in. angaż w „News Chronicle” i snobistycznym piśmie „Night and Day”. Rysunki z „Chronicle” opublikował w formie książki zatytułowanej „The London Spectacle”. Najciekawszą przygodą z londyńskiego światka bohemy, było spotkanie ze słynnym Georgem Bernardem Shaw. Znajomość zaowocowała zleceniami na tworzenie ilustracji do sztuk pisarza, a także licznymi portretami zebranymi w albumie „Portraits of GBS”. Pisarz określił Topolskiego wiele mówiącym zdaniem „zadziwiający rysownik, być może największy impresjonista w bieli i czerni” i stał się jego wielkim przyjacielem.

Podczas II wojny światowej Topolski otrzymał od króla Jerzego VI tytuł artysty wojennego. Pracował dla rządu angielskiego i polskiego, przebywając na niemal wszystkich frontach: w Rosji, Azji, Afryce, Anglii, Włoszech i na Dalekim oraz Środkowym Wschodzie. Dokumentował drogi polskich żołnierzy, wyzwolenie Rzymu, obozy koncentracyjne, uchodźców, a także proces w Norymberdze. Jego rysunki wojenne ukazały się w postaci książek „Britain in Peace and War”, „Russia in War”, „Three Continents, 1944-45”.

DSC03620

Foto. Mieczysław „Mietko” Rudek

Przystanek dokument

Artysta był kronikarzem swojego stulecia. Począwszy od 1953 r. tworzył „Topolski’s Chronicles” („Kroniki Topolskiego”), rejestrujące najważniejsze wydarzenia na świecie. Powstawały dla ponad 2000 prenumeratorów, a drukowane były przez twórcę metodą litograficzną na dużych arkuszach papieru pakowego.

Topolski pracował w Londynie w własnym studio, które urządził pod mostem Hungerford Bridge. Tam stworzył niesamowite pamiętniki malarskie, stanowiące o jego sztuce. „Memoir of the 20th Century” to akryl na ogromnych dyktach i tekturach zawieszanych pod sufitem pracowni. 6 metrów wysokości i 200 metrów szerokości pełnych obrazów przestawiających twarze, które widział i wydarzenia, których był bezpośrednim świadkiem.

Feliks Topolski pisał o sobie prosto, acz wymownie „jadę po prostu łakomie ołówkiem przez życie. Próbuję poddawać się temu, co widzę i ręka już sama chodzi”. Jego reporterski rysunek stał się prawdziwym dziełem sztuki i niezwykłą fotografią minionego, fascynującego stulecia.

Zobacz więcej na http://www.topolskicentury.org.uk/

Tekst ukazał się na łamach „Vectora Polonii”, styczeń 2014.

This slideshow requires JavaScript.

Advertisements

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s