Bastion pamiątek. Biblioteka Polska w Paryżu

Posted: 24/07/2014 in Artykuły prasowe, Artyści Polscy na świecie, Paryż, Vector Polonii

Brama szerokiej kamienicy wychodzi na bulwar d’Orléans. Tam właśnie, tuż przy jednym z brzegów Wyspy świętego Ludwika, mieści się siedziba Biblioteki Polskiej i Towarzystwo Historyczno-Literackie. Skarbnica dziejów i jeden z pierwszych przystanków nieomal wszystkich pokoleń emigracji polskiej w Paryżu.

Zachować pamięć

04

Quai d’Orléans i budynek Biblioteki, mieszczącej się pod numerem 6. Foto. ARS.

Wraz z klęską Powstania Listopadowego z Polski wyruszyła fala emigracji politycznej. Jednym z głównych przystanków na mapie stał się Paryż. Miasto lubiane przez pokolenia Polaków i tym razem okazało się doskonałą przystanią dla wygnańców.

Jednym z nich był księże Jerzy Adam Czartoryski. Ten znany działacz i polityk znalazł się w Paryżu z powodu wyroku śmierci, jaki po Powstaniu Listopadowym, wydał na niego car Mikołaj I Romanow. Jak podaje „Polski Słownik Biograficzny”, miał on zostać publicznie ścięty toporem. Osiadłszy we Francji, żywo zaangażował się w życie społeczno-kulturalne, nie przerwał także swej działalności politycznej. Po zakupie budynku Hôtel Lambert, dowodził m. in. tamtejszym konserwatywnym stronnictwem o tej samej nazwie.

Nieco wcześniej, w 1832 roku, powołano do życia Towarzystwo Literackie. Stanowisko pierwszego prezesa złożono w ręce księcia Czartoryskiego. W ciągu następnych lat formacja ulegała najróżniejszym przekształceniom. W ramach Towarzystwa powstały dwa Wydziały: Historyczny i Statystyczny, które w ostateczności przekształciły się w Towarzystwo Historyczno-Literackie. Władza w stowarzyszeniu powierzona została księciu Czartoryskiemu, a wiceprezesem został sam Adam Mickiewicz.

Obecnie Towarzystwo opiekuje się Biblioteką Polską, która to powstała 24 listopada 1838 roku. Kilkanaście lat po założeniu placówki, generał Władysław Zamoyski zakupił jej obecną siedzibę, czyli kamienicę na Wyspie Świętego Ludwika. Hrabia Zamoyski, również uczestnik Powstania Listopadowego, był działaczem polonii paryskiej, jednym z najbliższych współpracowników księcia Czartoryskiego w Hôtel Lambert.

Depozyty i kolekcje

01

Portret Adama Jerzego Czartoryskiego, fotografia, ok. 1861. Foto. polona.pl, Biblioteka Narodowa.

Biblioteka jest niczym skarbiec Alibaby. W kolekcji placówki znajduje się wiele różnorodnych obiektów. Zbiory, to rezultat darowizn zarówno skierowanych do Towarzystwa Literackiego, jak i samej Biblioteki. Jednymi z najwcześniejszych eksponatów, jak wspomina Anna Czartoryska, były te przekazane przez Aleksandra Rypińskiego, czyli: „16 portretów narodowych” i „12 wizerunków sławnych dam”.  Dalej placówka wzbogacała się darami od Władysława Zamoyskiego, Karola Kniaziewicza, Charlesa de Montalembert, czy kolekcją Muzeum Narodowego im. Wodzińskich z Drezna.

Kolekcja biblioteki to m. in.: autografy królewskie, korespondencja wielu wybitnych Polaków (w tym Adama Mickiewicza), czasopisma, herbarze, olbrzymi – liczący ponad 6200 obiektów – zbiór kartograficzny, z eksponatami z XVI wieku. Oglądać tam również można kilka mebli należących do znanych postaci emigracyjnych, w tym: fotel księcia Adama Jerzego Czartoryskiego, biurko, przy którym Adam Mickiewicz kończył „Pana Tadeusza” oraz własności Marii Skłodowskiej-Curie.

Salon i Muzeum

03

Wnętrze jednej z sal Biblioteki Polskiej w Paryżu, fotografia, ok. 1939. Foto. polona.pl, Biblioteka Narodowa.

W Bibliotece znajdują się sale poświęcone wybitnym polskim twórcom: Adamowi Mickiewiczowi i Fryderykowi Chopinowi. Pierwsze z Muzeów, powołane zostało do życia przez Władysława Mickiewicza, syna Adama. To niezwykły zbiór rękopisów wieszcza, w tym: ostatni fragment „Dziadów”, listy, dokumenty, czasopisma. Ponadto działa plastyczne: litografie, medale, portrety rodzinne. Są tam również bardziej osobiste pamiątki: pukle włosów, obrączki, gęsie pióro, różaniec. Podobne pamiątki stanowią kanwę Salonu Chopina. Będącego – jak podkreśla Anna Czartoryska – „jedynym miejscem w Paryżu poświęconym pamięci kompozytora”. Można tam zobaczyć: pukle włosów, maskę pośmiertną, fotel należący do kompozytora i wiele innych osobistych pamiątek. Ponadto: rękopisy, autografy muzyczne, medaliony.

Bohema artystyczna

05

Wejście do kamienicy z napisem „Société Historique et Littéraire Polonaise Biblioteka Polska”. Foto. ARS.

W zbiorach Biblioteki odnaleźć można wiele ciekawych i cennych eksponatów stanowiących o polskich artysta plastykach tworzących na emigracji. Wśród nazwisk pojawiają się tacy artyści jak: Olga Boznańska, Bolesław Biegas, Gustaw Gwozdecki, Konstanty Brandel, Jan Ekiert, Leopold Gottlieb, Tadeusz Makowski i wielu innych. Wśród eksponatów znajdują się: rzeźby, obrazy, grafika, fotografie. Choć, jak podkreśla Anna Czartoryska, jest to dosyć przypadkowa kolekcja, należy ona jednak do jednej z najciekawszych, prezentujących jakże bogate i wybitne środowisko polskich twórców emigracyjnych.

Kolekcja Biblioteki, z powodu braku miejsca, nie jest eksponowana w całości. Pokazywana bywa na ekspozycjach czasowych w ramach istniejącego w placówce Muzeum Bolesława Biegasa oraz stanowi depozyty w innych miejscach (Muzeum Narodowe w Gdańsku czy Muzeum d’Orsay w Paryżu).

 

Cytaty i informacje pochodzą m. in. z publikacji: Artyści Polscy w Paryżu. Zbiory Artystyczne Biblioteki Polskiej w Paryżu, red. A. Czartoryska, M. M. Grąbczewska, Gdańsk 2010.

Tekst ukazał się na łamach „Vectora Polonii” – Biblioteka Polska w Paryżu, „VP”, nr 24 (87), 15 czerwca 2014.

Reklamy
Komentarze
  1. bluebirdwind pisze:

    Hmm z tego wszystkiego Pan Mickiewicz „wieszcz” jest chyba najmniej zachęcający… 😛

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s